(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
16.9. అధ్యాయః 009
Mahabharata - Mausala Parva - Chapter Topics
అర్జునేన వ్యాసాశ్రమే తద్దర్శనం॥ 1 ॥
తస్మింద్వారకావృత్తాంతనివేదనం॥ 2 ॥
వ్యాసేనార్జునంప్రతి యుధిష్ఠిరాదీనామపి స్వర్గగమనసూచనం॥ 3 ॥
తతోఽర్జునేన హాస్తినపురమేత్య యుధిష్ఠిరే ద్వారకావృత్తాంతాదినివేదనం॥ 4 ॥
Mahabharata - Mausala Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ।

ప్రవిశ్య త్వర్జునో రాజన్నాశ్రమం సత్యవాదినః।
దదర్శాసీనమేకాంతో మునిం సత్యవతీసుతం॥ 16-9-1(97172)
స తమాసాద్య ధర్మజ్ఞముపతస్థే మహావ్రతం।
అర్జునోస్మీతి నామాస్తై నివేద్యాభ్యవదత్తతః॥ 16-9-2(97173)
స్వాగతం తేఽస్త్వితి ప్రాహ మునిః సత్యవతీసుతః।
ఆస్యతామితి హోవాచ ప్రసన్నాత్మా మహామునిః॥ 16-9-3(97174)
తమప్రతీతమనసం నిఃశ్వసంతం పునఃపునః।
నిర్విష్ణమనసం దృష్ట్వా పార్థం వ్యాసోఽబ్రవీదిదం॥ 16-9-4(97175)
నఖకేశదశాకుంభవారిణా కిం సముక్షితః।
ఆవీరజానుగమనం బ్రాహ్మణో వా హతస్త్వయా॥ 16-9-5(97176)
యుద్ధే పరాజితో వాఽసి దతశ్రీరివ లక్ష్యసే।
న త్వాం ప్రభిన్నం జానామి కిమిదం భరతర్షభ।
శ్రోతవ్యం చేన్మయా పార్థ క్షశ్రిప్రమాఖ్యాతుమర్హసి॥ 16-9-6(97177)
అర్జున ఉవాచ। 16-9-7x(8026)
యః స మేఘవపుః శ్రీమాన్బృహత్పంకజలోచనః।
స కృష్ణః సహ రామేణ త్యక్త్వా దేహం దివం గతః॥ 16-9-7(97178)
`తదనుస్మృత్య సంమోహం తదా శోకం మహామతే।
ప్రయామి సర్వదా మహ్యం ముమూర్షా చోపజాయతే॥ 16-9-8(97179)
తద్వాక్యస్పర్శనాలోకసుఖం చామృతసన్నిభం।
సంస్మృత్య దేవదేవస్య ప్రముహ్యిత్యమృతాత్మనః॥' 16-9-9(97180)
మౌసలే వృష్ణివీరాణాం వినాశో బ్రహ్మశాపజః।
బభూవ వీరాంతకరః ప్రభాసే రోమహర్షణః॥ 16-9-10(97181)
ఏతే శూరా మహాత్మానః సింహదర్పా మహాబలాః।
భోజవృష్ణ్యంధకా బ్రహ్మన్నన్యోన్యం తైర్హతం యుధి॥ 16-9-11(97182)
గదాపరిఘశక్తీనాం సహాః పరిఘబాహవః।
త ఏరకాభిర్నిహతాః పశ్య కాలస్య పర్యయం॥ 16-9-12(97183)
హతం పంచశతం తేషాం సహస్రం బాహుశాలినాం।
నిధనం సమనుప్రాప్తం సమాసాద్యేతరేతరం॥ 16-9-13(97184)
పునఃపునర్న మృష్యామి వినాశమమితౌజసాం।
చింతయానో యదూనాం చ కృష్ణస్య చ యశస్వినః॥ 16-9-14(97185)
శోషణం సాగరస్యేవ మందరస్యేవ చాలనం।
నభసః పతనం చైవ శైత్యమగ్నేస్తథైవ చ॥ 16-9-15(97186)
అశ్రద్ధేయమహం మన్యే వినాశం శార్ంగధన్వనః।
న చేహ స్థాతుమిచ్ఛామి లోకే కృష్ణవినాకృతః॥ 16-9-16(97187)
ఇతః కష్టతరం చాన్యచ్ఛృణు తద్వై తపోధన।
మనో మే దీర్యతే యేన చింతయానస్య వై ముహుః॥ 16-9-17(97188)
పశ్యతో వృష్ణిదారాశ్చ మమ బ్రహ్మన్సహస్రశః।
ఆభీరైరభిభూయాజౌ హృతాః పంచనదాలయైః॥ 16-9-18(97189)
ధనురాదాయ తత్రాహం నాశకం తస్య పూరణే।
యథాపురా చ మే వీర్యం భుజయోర్న తథాఽభవత్॥ 16-9-19(97190)
అస్త్రాణి మే ప్రనష్టాని వివిధాని మహామునే।
శరాశ్చ క్షయమాపన్నాః క్షణేనైవ సమంతతః॥ 16-9-20(97191)
పురుషస్చాప్రమేయాత్మా శంఖచక్రగదాధరః।
చతుర్భుజః పీతవాసాః శ్యామః పద్మదలేక్షణః॥ 16-9-21(97192)
యశ్చ యాతి పురస్తాన్మే రథస్య సుమహాద్యుతిః।
ప్రదహన్రిపుసైన్యాని న పశ్యాంయహమద్య తం॥ 16-9-22(97193)
యేన పూర్వం ప్రదగ్ధాని శత్రుసైన్యాని తేజసా।
శరైర్గాండీవనిర్ముక్తైరహం పశ్చాదశాతయం॥ 16-9-23(97194)
తమపశ్యన్విషీదామి ఘూర్ణామీవ చ సత్తమ।
పరినిర్విణ్ణచేతాశ్చ శాంతిం నోపలభేఽపి చ॥ 16-9-24(97195)
`దేవకీనందనం దేవం వాసుదేవమజం ప్రభుం।'
వినా జనార్దనం వీరం నాహం జీవితుముత్సహే॥ 16-9-25(97196)
శ్రుత్వైవ హి గతం విష్ణుం మమాపి ముముహుర్దిశః।
ప్రనష్టజ్ఞాతివీర్యస్య శూన్యస్య పరిధావతః॥ 16-9-26(97197)
ఉపదేష్టుం మమ శ్రేయో భవానర్హతి సత్తమ॥ 16-9-27(97198)
వ్యాస ఉవాచ। 16-9-28x(8027)
`దేవాంశా దేవభూతేన సంభూతాస్తే గతాస్సహ।
ధర్మవ్యవస్థారక్షార్థం దేవేన సముపేక్షితాః'॥ 16-9-28(97199)
బ్రహ్మశాపవినిర్దగ్ధా వృష్ణ్యంధకసమహారథాః।
వినష్టాః కురుశార్దూల న తాఞ్శోచితుమర్హసి॥ 16-9-29(97200)
భవితవ్యం తథా తచ్చ దిష్టమేతన్మహాత్మనాం।
ఉపేక్షితం చ కృష్ణేన శక్తేనాపి వ్యపోహితుం॥ 16-9-9(97201)
త్రైలోక్యమపి గోవిందః కృత్స్నం స్థావరజంగమం।
ప్రసహేదన్యథా కర్తుం కుతః శాపం మహాత్మనాం॥ 16-9-31(97202)
`స్త్రియశ్చ తాః పురా శప్తాః ప్రభాసే కుపితేన వై।
అష్టావక్రేణ మునినా తదర్థం త్వద్బలక్షయం॥' 16-9-32(97203)
రథస్య పురతో యాతి యః స చక్రగదాధరః।
తవ స్నేహాత్పురాణర్షిర్వాసుదేవశ్చతుర్భుజః॥ 16-9-33(97204)
కృత్వా భారావతరణం పృథివ్యాః పృథులోచనః।
మోక్షయిత్వా తనుం ప్రాప్తః కృష్ణః స్వస్థానముత్తమం॥ 16-9-34(97205)
త్వయాఽపీహ మహత్కర్మ దేవానాం పురుషర్షభ।
కృతం భీమసహాయేన యమాభ్యాం చ మహాభుజ॥ 16-9-35(97206)
కృతకృత్యాంశ్చ వో మన్యే సంసిద్ధాన్కురుపుంగవ।
గమనం ప్రాప్తకాలం వ ఇదం శ్రేయస్కరం విభో॥ 16-9-36(97207)
బలం బుద్ధిశ్చ తేజశ్చ ప్రతిపత్తిశ్చ భారత।
భవంతి భవకాలేషు విపద్యంతే విపర్యయే॥ 16-9-37(97208)
కాలమూలమిదం సర్వం జగద్బీజం ధనంజయ।
కాల ఏవ సమాదత్తే పునరేవ యదృచ్ఛయా॥ 16-9-38(97209)
స ఏవ బలవాన్భూత్వా పునర్భవతి దుర్బలః।
స ఏవేశశ్చ భూత్వేహ పరైరాజ్ఞాప్యతే పునః॥ 16-9-39(97210)
కృతకృత్యాని చాస్త్రాణి గతాన్యద్య యథాగతం।
పునరేష్యంతి తే హస్తం యదా కాలో భవిష్యతి॥ 16-9-40(97211)
కాలో గంతుం గతిం ముఖ్యాం భవతామపి భారత।
ఏతచ్ఛ్రేయో హి వో మన్యే పరమం భరతర్షభ॥ 16-9-41(97212)
వైశంపాయన ఉవాచ। 16-9-42x(8028)
ఏతద్వచనమాజ్ఞాయ వ్యాసస్యామితతేజసః।
అనుజ్ఞాతో యయౌ పార్థో నగరం నాగసాహ్వయం॥ 16-9-42(97213)
ప్రవిశ్య చ పురీం వీరః సమాసాద్య యుధిష్ఠిరం।
ఆచష్ట తద్యథావృత్తం వృష్ణ్యంధకకులం ప్రతి॥ ॥ 16-9-43(97214)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శతసాహస్రయాం సంహితాయాం వైయాసిక్యాం మౌసలపర్వణి నవమోధ్యాయః॥ 9 ॥ ॥
మౌసలపర్వ సమాప్తం ॥ -------- అస్యానంతరం మహాప్రస్థానికం పర్వ భవిష్యతి తస్యాయమాద్యః శ్లోకః।
జనమేజయ ఉవాచ। ఏవం వృష్ణ్యంధకకులే శ్రుత్వా మౌసలమాహవం। పాండవాః కిమకుర్వంత తథా కృష్ణే దివం గతే॥ 1 ॥

Mahabharata - Mausala Parva - Chapter Footnotes
16-9-5 నఖోదకం కేశోదకం వస్త్రప్రాంతో దశా తదుదకం కుంభముఖోదకం చ। ఆవీరజా నారీ రజస్వలా తస్యా రజఃప్రస్రబకాలే దినత్రయాదర్వాక్ అనుగమనం తస్యాం మైథునం బ్రాహ్మణస్య వధో యుద్ధే పరాజయశ్చేతి సప్తభిర్నిమితైః పురుషో భ్రష్టశ్రీర్భవతి। అపి రాజోపఘాతస్తే బ్రాహ్మణో వేతి క.ట.పాఠః॥ 16-9-6 ప్రభిన్నం పరాజితం త్వాం కదాచిదపి న జానామి॥ 16-9-11 హతం మృతం। మారితవంత ఇత్యర్థః॥ 16-9-13 పంచశతం సహస్రం సహస్రగుణితం పంచలక్షామీత్యర్థః॥ 16-9-13 న కేవలం హతం తాడితమపి తు నిధనం ప్రాప్తమిత్యర్థః॥ 16-9-18 పశ్యతః అనాదరే షష్ఠీ। మాం పశ్యంతమనాదృత్యేత్యర్థః॥ 16-9-37 వుద్ధిరుపస్థితకార్యావధారణం। తేజః ప్రాగల్భ్యం। ప్రతిపత్తిరనాగతావేక్షణం। భవంతి ఉత్పద్యంతే। భవకాలేషు ఐశ్వర్యావాప్తిసమయేషు। విపర్యయే వినాశకాలే। విపద్యంతే వినశ్యంతి॥ 16-9-38 కాలః ఈశ్వరః జగద్బీజం వియదాదిపంచకం। సమాదత్తే సంహరతి యదా భూతానామపి సంహారో భవతి కియాంస్తత్ర భౌతికానాం నాశ ఇతి తదర్థం శోకోనుచిత ఇతి భావః। య ఏవ బలవాన్స ఏవ దుర్బలో భవత్యేవ విపర్యయోఽపి కాలమూలో జ్ఞేయః॥ 16-9-40 పునర్యుగాంతరే॥ 16-9-41 ముఖ్యాం గతిం స్వర్గం గంతుం ఏతత్ప్రస్థానం శ్రేయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.